Huzursuz Bacak Sendromu

Huzursuz bacak sendromu (Restless Legs Syndrome), genellikle gece istirahate geçildiğinde veya uykuya dalma aşamasında başlayan; bacaklarda rahatsız edici duyumlar ve bacakları hareket ettirme gereksinimi ile seyreden bir durumdur. Kişi çoğu zaman “bacaklarım durmuyor”, “yerimde duramıyorum” ya da “bacaklarımın içinde bir huzursuzluk var” şeklinde tarif eder.

Bu rahatsızlık özellikle yatakta, uyku öncesinde belirginleşir. Bacakları hareket ettirmek, yürümek ya da kısa süreli dolaşmak geçici rahatlama sağlar; ancak kişi tekrar dinlenmeye geçtiğinde yakınmalar yeniden başlayabilir.

Belirtiler

Huzursuz bacak sendromunda bacaklarda:

• batma,

• karıncalanma,

• kaşınma,

• gıdıklanma benzeri duyumlar,

• içten içe huzursuzluk ve hareket etme gereksinimi

olabilir. Asıl belirleyici olan, bu duyumların kişiye “dayanılmaz bir rahatsızlık” hissi vermesi ve bacağı hareket ettirmeden rahat edememesidir.

Bu nedenle huzursuz bacak sendromu:

• uykuya dalmayı geciktirebilir,

• uykunun sık bölünmesine neden olabilir,

• uyku kalitesini belirgin biçimde bozabilir.

Uyku kalitesi bozulan kişi ertesi gün kendini yorgun, halsiz ve odaklanmakta zorlanır halde hissedebilir.

Masaj yapmak ya da bacakları soğuk suya sokmak bir miktar rahatlatıcı olabilir; ancak bu rahatlama genellikle geçicidir.

Ne kadar sık görülür?

Huzursuz bacak sendromu toplumda sanılandan daha sık görülen bir durumdur. Kadınlarda daha sık görüldüğü bildirilmiştir. Bazı olgularda ailesel yatkınlık söz konusudur; vakaların yaklaşık üçte birinde genetik/kalıtsal etkenlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Yaş ilerledikçe sıklığında artış görülebilir.

Hangi durumlar tetikleyebilir?

Huzursuz bacak sendromu bazen başka bir duruma eşlik ederek ortaya çıkabilir veya bazı etkenlerle belirginleşebilir. Örneğin:

• anemi (özellikle demir eksikliği),

• bazı psikiyatrik hastalıklar

• bacaklarda dolaşım sorunları,

• periferik sinir hastalıkları,

• alkol kullanımı,

• diyabet,

• artrit,

• bazı psikiyatrik ilaçlar

yakınmaları artırabilir.

Gebelikte ortaya çıkan huzursuz bacak sendromu çoğu zaman doğumdan sonra kendiliğinden geriler. Böbrek yetmezliği nedeniyle diyalize giren hastalarda da huzursuz bacak sendromu daha sık görülebilir. Bu grupta böbrek nakli sonrası belirtilerin belirgin biçimde azalabildiği bilinmektedir.

Ne yapılabilir?

Bazı yaşam düzenlemeleri belirtileri azaltabilir:

• düzenli egzersiz

• gevşeme teknikleri

• yoga benzeri gevşeme odaklı aktiviteler

• kafein ve çayın azaltılması

• sigaranın azaltılması

Bu önlemler, özellikle hafif ve orta şiddette yakınması olan kişilerde fayda sağlayabilir.

Tedavi

Tedavide temel ilke şudur: Eğer altta yatan bir neden varsa (örneğin demir eksikliği gibi), öncelikle bunun düzeltilmesi gerekir.

Sebebi belirgin olmayan ya da yakınmaları belirgin düzeyde olan olgularda ilaç tedavisi gündeme gelebilir. Klinik duruma göre çeşitli ilaçlardan yararlanılabilir (örneğin pramipeksol, klonazepam, karbamazepin, gabapentin vb.). İlaç seçimi kişinin yakınmalarına, eşlik eden hastalıklara ve uyku düzenine göre belirlenir.