Soru:
Çok fazla hayal kuruyorum. Günlük yaşamımı aksatacak kadar…
Bazen kendimi kaptırıp olaylar gerçekmiş gibi anlık fiziksel tepkiler veriyorum. Kendime geldiğimde soluk soluğa oluyorum. Hayal olduğunu fark edebiliyorum ama bu durum beni korkutuyor.

Hayal kurma, her insanın zaman zaman yaptığı doğal bir zihinsel süreçtir. Günlük yaşamda pek çok kişi kısa süreli olarak düşüncelere dalabilir, geçmiş olayları ya da geleceğe dair senaryoları zihninde canlandırabilir. Bu durum tek başına bir hastalık göstergesi değildir.

Ancak hayal kurma;

• Gün içinde sık sık tekrarlıyorsa
• Kişinin işine, derslerine, sosyal ilişkilerine engel oluyorsa
• Olaylar gerçekmiş gibi yoğun duygusal ve bedensel tepkiler yaratıyorsa
• Kişiyi kısa süreli de olsa gerçeklikten koparıyorsa

altında yatan psikiyatrik bir durumun işareti olabilir.

Bu tablolar, çoğu zaman gün içinde yaşanan ya da geçmişte kalmış, özellikle de can sıkıcı veya duygusal açıdan yoğun olayların zihinde tekrar tekrar canlandırılmasıyla ilişkilidir. Bu durum genellikle duygusal hassasiyet, kaygı artışı ve bellek işlevlerindeki değişikliklerle bağlantılıdır.

Bu tür yoğun hayal kurmalar şu ruhsal durumlarda daha sık görülebilir:

• Kaygı bozuklukları
• Depresyon
• Adet öncesi gerginlik sendromu
• Bipolar bozukluklar

Bu rahatsızlıklarda kişi, geçmiş sahneleri yalnızca düşünmekle kalmaz; o ana ait duyguları da yeniden yaşar. Heyecan, korku, üzüntü ya da öfke adeta tekrar ortaya çıkar. Bu nedenle kalp çarpıntısı, nefes nefese kalma gibi bedensel tepkiler görülebilir.

Eğer bu hayal kurma hali;

• Sık tekrarlıyorsa
• Sonrasında ruh halinizi olumsuz etkiliyorsa
• Günlük işlevselliğinizi bozuyorsa

bir psikiyatristle görüşmek faydalı olacaktır.

Ancak sayılan ruhsal hastalıklara ait başka belirtiler yoksa, bazı kişilerde bu durum zamanla alışkanlık haline gelmiş bir düşünce biçimi de olabilir. Böyle durumlarda da kişi farkındalık geliştirerek ve bazı zihinsel egzersizlerle bu eğilimi azaltabilir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Çok hayal kurmak psikolojik bir hastalık mıdır?
Hayır. Zaman zaman hayal kurmak normaldir. Ancak aşırı ve kontrol edilemeyen hale gelirse değerlendirilmesi gerekir.

Hayaller gerçekmiş gibi yaşanıyorsa tehlikeli midir?
Kişi hayal ile gerçeğin farkında ise genellikle psikoz anlamına gelmez. Ancak yoğun duygusal yük oluşturuyorsa altta yatan kaygı veya duygudurum bozukluğu olabilir.

Bu durum şizofreni belirtisi midir?
Hayır. Şizofrenide kişi hayal olduğunu ayırt edemez. Sizde farkındalık olduğu için genellikle bu tabloyla ilişkili değildir.

Stres hayal kurmayı artırır mı?
Evet. Stres, kaygı ve duygusal yoğunluk zihnin geçmiş sahnelere daha sık takılmasına yol açabilir.

Ne zaman doktora başvurmalıyım?
Hayal kurmalar sıklaşıyorsa, günlük yaşamınızı aksatıyorsa ve ruh halinizi bozuyorsa psikiyatrik değerlendirme önerilir.