Bipolar duygudurum bozukluğu yalnızca hastayı değil, birlikte yaşayan aile bireylerini de doğrudan etkileyen bir hastalıktır. Duygudurumdaki ani yükselmeler (mani/hipomani) ve çökkünlük dönemleri, aile içinde zaman zaman kafa karışıklığı, çaresizlik ve yorgunluk yaratabilir. Bu nedenle hastalığın tedavisinde aile desteği büyük önem taşır.
Öncelikle bipolar bozukluğun kişinin isteğiyle ortaya çıkan bir durum olmadığı, biyolojik temelleri olan bir hastalık olduğu bilinmelidir. Hastanın yaşadığı duygu değişimleri “şımartılmak”, “abartmak” ya da “irade zayıflığı” olarak yorumlanmamalıdır.
Ailelere yardımcı olabilecek bazı temel noktalar şunlardır:
- Hastalık hakkında bilgi edinmek ve belirtileri tanımak
- İlaçların düzenli kullanımını desteklemek, tedaviyi aksatmamak
- Uyku düzenine ve günlük rutinlere özen göstermek
- Aşırı eleştiriden, suçlamadan ve baskıdan kaçınmak
- Duygusal iniş çıkışlarda sakin kalmaya çalışmak
- Kriz belirtileri fark edildiğinde erken dönemde hekime başvurmak
Mani dönemlerinde kişi kendini çok enerjik, taşkın ya da kontrolsüz hissedebilir; depresyon dönemlerinde ise içine kapanabilir ve umutsuzluk yaşayabilir. Bu dönemlerde aile üyelerinin anlayışlı, sabırlı ve destekleyici olması hastalığın seyrini olumlu etkiler.
Unutulmamalıdır ki bipolar bozukluk uygun tedaviyle büyük ölçüde kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Ailenin sürece bilinçli şekilde katılması hem hastanın iyilik hâlini artırır hem de atakların sıklığını azaltabilir.
Bipolar Duygudurum Bozukluğunda Ailelere Sık Sorulan Sorular
❓ Bipolar bozukluk aile hatasıyla mı ortaya çıkar?
Hayır. Bipolar bozukluk biyolojik altyapısı olan bir hastalıktır. Aile içi tutumlar hastalığın seyrini etkileyebilir ancak hastalığın nedeni değildir.
❓ Bipolar hastalar ilaçlarını ne kadar süre kullanmak zorundadır?
Çoğu hastada tedavi uzun süreli, bazen yaşam boyu devam eder. İlaçların düzenli kullanımı atakların önlenmesinde en önemli koruyucu faktördür.
❓ Mani döneminde hastaya nasıl davranılmalı?
Sakin kalmak, tartışmaya girmemek, aşırı davranışları teşvik etmemek ve gerektiğinde hekime başvurmak en doğru yaklaşımdır.
❓ Depresyon döneminde hastayı zorlamak faydalı olur mu?
Hayır. Aşırı zorlamak kişide suçluluk ve çaresizlik hissini artırabilir. Destekleyici, anlayışlı ve sabırlı olmak daha etkilidir.
❓ Bipolar bozukluk tamamen iyileşir mi?
Tamamen ortadan kalkmasa da uygun tedaviyle uzun süreli dengede kalmak mümkündür. Birçok kişi düzenli tedaviyle sağlıklı bir yaşam sürdürebilir.
❓ Aile desteği hastalığın gidişatını gerçekten etkiler mi?
Evet. Araştırmalar aile desteğinin atak sıklığını azalttığını ve tedaviye uyumu artırdığını göstermektedir.
Bu içerik, psikiyatrist Prof. Dr. Oğuz Berksun tarafından hazırlanmış ve güncellenmektedir.
