Psikiyatristlikte Tükenmişlik: Nerede Başlar, Nasıl Önlenir?

Psikiyatristlik, insan zihniyle ve ruhsal acıyla çalışmayı gerektiren bir meslektir.
Bu yakın temas, anlamlı olduğu kadar yıpratıcı da olabilir. Tükenmişlik, çoğu zaman aniden değil; yavaş ve fark edilmeden gelişir.

Bu nedenle tükenmişliği yalnızca “çok çalışmak”la açıklamak yetersizdir.
Asıl mesele, nasıl çalışıldığı ve nerede sınırların kaybolduğudur.

Tükenmişlik Nerede Başlar?

1️⃣ Sınırların belirsizleştiği yerde

Psikiyatristlikte empati temel bir araçtır.
Ancak empati ile özdeşleşme arasındaki sınır silikleştiğinde risk başlar.

• Hastanın acısını kendi acısı gibi yaşamak
• Sorumluluğu olduğundan fazla üstlenmek
• “Bırakamama” hissi

zamanla mesleki tükenmişliğin zeminini oluşturur.

2️⃣ Gerçekçi olmayan beklentilerde

Her hastayı iyileştirme arzusu, iyi niyetli görünse de gerçekçi değildir.

• Bazı hastalıklar kronik seyreder
• Bazı hastalar tedaviye sınırlı yanıt verir
• Bazı durumlarda hedef iyileşme değil, hasarı sınırlamaktır

Bu gerçekler kabul edilmediğinde, psikiyatrist zamanla başarısızlık hissi ile baş başa kalabilir.

3️⃣ Sürekli tetikte olma hâlinde

Psikiyatristler:

• intihar riski,
• kendine ya da başkasına zarar olasılığı,
• kriz durumları
  ile çalışırlar.

Bu sürekli tetikte olma hâli, uzun vadede bedensel ve zihinsel yorgunluk yaratır.
Tükenmişlik bazen tam da bu görünmez yükten beslenir.

4️⃣ Yalnız çalışılan yerde

Psikiyatristlik, dışarıdan bakıldığında yalnız yapılan bir iş gibi algılanabilir.
Gerçekte ise bu meslek ekip ve paylaşım gerektirir.

• Süpervizyon eksikliği
• Meslektaşlarla klinik paylaşımın olmaması
• Yalnız karar alma yükü

tükenmişliği hızlandıran faktörlerdir.

Tükenmişlik Nasıl Önlenebilir?

1️⃣ Sınır koymayı öğrenerek

Tükenmişliği önlemenin ilk adımı:

• hastayla değil,
• meslekle kurulan ilişkiyi düzenlemektir.

Her şeyi üstlenmemek,
her duruma yetişmeye çalışmamak,
“hayır” diyebilmek
koruyucu bir beceridir.

2️⃣ Gerçekçi bir mesleki duruş geliştirerek

Psikiyatristin görevi:

• her şeyi düzeltmek değil,
• doğru yerde, doğru müdahaleyi yapmaktır.

Bu duruş:

• suçluluk duygusunu azaltır,
• mesleki tatmini artırır,
• tükenmişliğe karşı tampon oluşturur.

3️⃣ Paylaşımı sürdürerek

Psikiyatristlik tek başına taşınacak bir meslek değildir.

• Süpervizyon
• Meslektaş görüşmeleri
• Ekip çalışması

hem klinik kaliteyi artırır hem de duygusal yükü hafifletir.

4️⃣ Kendi ruhsal alanını ihmal etmeden

Psikiyatrist olmak, insan olmaktan muaf kılmaz.

• Kendi duygusal süreçlerini fark etmek
• Gerektiğinde destek almak
• Dinlenmeye alan açmak

zayıflık değil, mesleki sorumluluktur.

Son Söz

Psikiyatristlikte tükenmişlik:

• kaçınılmaz değildir,
• ama görmezden gelindiğinde derinleşir.

Bu meslek:

• doğru sınırlarla,
• gerçekçi beklentilerle,
• paylaşılarak
  sürdürülebilir.

Psikiyatristlik, kendini feda ederek değil;
kendini koruyarak uzun soluklu hâle gelir.