Anksiyete bozuklukları toplumda oldukça yaygındır. Ancak hastanelere bedensel yakınmalarla başvuran ya da yatarak tedavi gören hastalarda, psikiyatrik bozukluklar arasında en sık görülen tablo yine anksiyete bozukluklarıdır.
Başta:
- Solunum sistemi
- Kalp-damar sistemi
- Endokrin sistem
- Gastrointestinal sistem
olmak üzere tüm organ sistemlerine ait hastalıklar;
- Hormon düzeylerinde,
- Beyin biyokimyasında,
- Metabolizmada yarattıkları değişiklikler
- Ve kişide oluşturdukları stres
nedeniyle anksiyete bozukluklarını tetikleyebilir.
Solunum Sistemi Hastalıkları
Solunum sistemi hastalığı olan bireylerde anksiyete bozuklukları, özellikle panik bozukluk, oldukça sık görülür.
Solunum yetmezliği ve kandaki oksijen düzeyinin düşmesi:
👉 Kişide boğulma hissi yaratır
👉 Panik atakları tetikler
Astım hastalarında ise genel topluma göre:
- Yaygın anksiyete bozukluğu daha sık izlenir.
Ayrıca:
- Steroid gibi solunum hastalıklarının tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar da anksiyeteyi artırabilir.
Astımlı hastalarda anksiyete belirtileri varsa:
- Astımın kontrolü zorlaşır.
Araştırmalar, astımı olan bireylerde:
- İntihar girişimi oranlarının da genel topluma göre daha yüksek olduğunu göstermektedir.
Tersine bakıldığında:
- Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde solunum sistemi hastalıkları daha sık görülür.
Bunun nedenleri arasında:
- Sigara kullanımının fazla olması
- Öz bakımın azalması
- Enfeksiyonlara daha açık hale gelinmesi
sayılabilir.
Kalp-Damar Sistemi Hastalıkları
Araştırmalar net biçimde göstermektedir ki:
➡ Anksiyete kalp hastalıklarını ağırlaştırır
➡ Kalp hastalıkları da anksiyeteyi artırır
Bu durum kırılması gereken bir kısır döngüdür.
Kalp krizi sonrasında ya da by-pass ameliyatı öncesinde hastaların büyük kısmı psikiyatrik değerlendirmeye alınır ve kaygının azaltılması hedeflenir.
Ölümle yüz yüze gelmiş bir kişi için kaygı normaldir ve her zaman tedavi gerektirmez. Ancak bazı durumlarda ani kalp krizi sonrasında:
👉 Travma sonrası stres bozukluğu gelişebilir.
Kalp hastalıkları ile en yakın ilişki gösteren psikiyatrik tablo ise panik bozukluktur.
Çünkü:
- Çarpıntı
- Terleme
- Göğüs ağrısı
her iki durumda da görülebilir.
Bu nedenle:
✔ Yeni başlayan her atakta
✔ Şiddetli her tabloda
öncelikle kalp krizi olasılığı mutlaka değerlendirilmelidir.
Diyabet ve Anksiyete
Kan şekeri dalgalanmaları:
➡ Anksiyeteyi artırır
➡ Anksiyete de kan şekeri düzenini bozar
Diyabet hastalarında anksiyete belirtileri yaklaşık %40 gibi yüksek oranlarda görülür.
En sık tanı:
👉 Yaygın anksiyete bozukluğudur.
Diyabet tanısı almak:
- Kronik bir hastalıkla yaşamak
- Yaşam tarzını değiştirmek
- Sık doktor kontrolleri
- Sürekli ilaç kullanmak
gibi nedenlerle kişide ciddi psikolojik stres yaratır.
Bu stres hem diyabetin gidişini hem de anksiyeteyi olumsuz etkiler.
Birlikte Ele Alınması Gereken Bir Alan
Anksiyete ile bedensel hastalığın bir arada bulunduğu durumlar, tıbbın en hassas alanlarındandır.
👉 Sadece bedensel hastalığı tedavi etmek yeterli değildir
👉 Sadece anksiyeteye odaklanmak da eksik kalır
Her iki durum birlikte ele alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bedensel hastalıklar anksiyeteye gerçekten neden olabilir mi?
Evet. Hem biyolojik değişiklikler hem de hastalığın yarattığı stres anksiyete bozukluklarını tetikleyebilir.
Astım panik atağa yol açabilir mi?
Solunum güçlüğü ve boğulma hissi panik atakları tetikleyebilir.
Kalp çarpıntısı panik mi yoksa kalp krizi mi nasıl ayırt edilir?
Klinik olarak her yeni ve şiddetli atakta kalp krizi olasılığı mutlaka değerlendirilmelidir.
Diyabet anksiyeteyi artırır mı?
Evet. Kan şekeri dalgalanmaları ve hastalığın yarattığı stres anksiyeteyi sıklaştırır.
Anksiyete bedensel hastalıkların seyrini kötüleştirir mi?
Evet. Birçok kronik hastalıkta anksiyete tedavi başarısını düşürür.
Bu içerik, psikiyatrist Prof. Dr. Oğuz Berksun tarafından hazırlanmış ve güncellenmektedir.
