Hormonal Tedaviler ve Duygudurum Bozuklukları

Endokrin sistemi etkileyen bazı ilaçlar, doğrudan ruh hali üzerinde belirgin değişikliklere yol açabilir. Bu etkiler yalnızca geçici huzursuzlukla sınırlı kalmayıp, bazı kişilerde depresyon, anksiyete, mani ve hatta psikotik belirtilerle seyreden klinik tablolar oluşturabilir.

Bu nedenle hormonal tedaviler kullanılırken ruhsal belirtiler mutlaka yakından izlenmelidir.

Doğum Kontrol İlaçları ve Adet Düzenleyiciler

Doğum kontrol hapları ve adet düzenleyici hormon tedavileri östrojen ve progesteron düzeylerini değiştirir. Bu değişimler bazı kadınlarda:

  • Anksiyete artışı
  • Duygusal dalgalanmalar
  • Depresif belirtiler
  • Panik atakların sıklaşması

ile ilişkilendirilebilir.

Her bireyde aynı etki görülmese de, özellikle duygudurum bozukluğu öyküsü olan kişilerde bu ilaçların psikiyatrik etkileri daha belirgin olabilir.

Tiroid Hormon Tedavileri

Tiroid hormonunun eksikliği durumunda verilen hormon replasman tedavileri genellikle gereklidir ve yaşam kalitesini artırır. Ancak dozun gereğinden yüksek alınması durumunda:

  • Huzursuzluk
  • çarpıntı
  • anksiyete
  • uyku bozuklukları
  • panik benzeri belirtiler

ortaya çıkabilir.

Bazı vakalarda aşırı dozlara bağlı olarak mani benzeri tabloların geliştiği de bildirilmiştir.

Bu nedenle tiroid tedavisi düzenli kan kontrolleriyle izlenmelidir.

Kortizon (Steroid) Kullanımı ve Ruhsal Etkiler

Kortizon ve benzeri steroid ilaçlar pek çok hastalıkta hayati öneme sahiptir. Ancak merkezi sinir sistemi üzerinde güçlü etkileri vardır.

Uzun süreli veya yüksek doz kortizon kullanımına bağlı olarak:

  • Anksiyete
  • Depresyon
  • Huzursuzluk
  • Uykusuzluk

görülebilir.

Bazı kişilerde ise:

  • Mani benzeri yükselmiş duygu durum
  • Gerçeklikten kopma
  • Psikotik belirtiler

gelişebilir.

Bu tablo literatürde “steroid ilişkili psikiyatrik bozukluklar” olarak tanımlanır.

Klinik Önemi

Hormonal tedavilere bağlı gelişen ruhsal belirtiler çoğu zaman gözden kaçabilir. Kişinin yaşadığı değişimler psikolojik nedenlere bağlanırken, altta yatan ilaca bağlı etki fark edilmeyebilir.

Bu nedenle:

  • Yeni başlayan kaygı ya da duygu durum değişikliklerinde
  • Hızlı gelişen psikiyatrik belirtilerde
  • Tedaviye dirençli tabloların varlığında

kullanılan hormonal ilaçlar mutlaka gözden geçirilmelidir.

İstersen bunun sonuna yine bir quote de çok yakışır, örneğin:

Bazı ruhsal tablolar bir hastalıktan değil,
bedenin hormon dengesine yapılan müdahalelerden kaynaklanabilir.

veya

Hormonal tedaviler yaşam kurtarıcı olabilir;
ancak ruhsal etkileri göz ardı edildiğinde ciddi psikiyatrik tablolara yol açabilir.

İlişkili Makaleler