Psikiyatristin Sınırları: Nerede Başlar, Nerede Biter?
Psikiyatristlik, insanla yakın temas gerektiren bir meslektir. Bu yakınlık, tedavinin etkili olabilmesi için gereklidir; ancak sınırlar belirsizleştiğinde hem hasta hem de hekim için sorunlu bir alana dönüşebilir. Psikiyatride sınır meselesi, yalnızca etik bir konu değil; klinik işlevselliğin ve mesleki sürdürülebilirliğin temelidir.
Sınırlar Nerede Başlar?
1️⃣ Mesleki rolle başlar
Psikiyatrist, hastanın hayatındaki bir figürdür;
ama arkadaş, aile üyesi ya da kurtarıcı değildir.
- Hastanın yaşamındaki tüm sorumluluğu üstlenmek
- Onun yerine karar almaya başlamak
- Klinik rolün dışına taşmak
sınırların ilk kez bulanıklaştığı noktalardır.
2️⃣ Empati ile özdeşleşme arasındaki çizgide başlar
Empati, psikiyatrinin vazgeçilmezidir.
Ancak empati, hastayla aynı duyguda erimek değildir.
- Hastanın acısını anlayabilmek
- Ama onu kendi acısı hâline getirmemek
Bu ayrım yapılamadığında, sınırlar fark edilmeden aşılır.
3️⃣ “Her zaman ulaşılabilir olma” beklentisinde başlar
Psikiyatristten:
- her an hazır olması,
- her durumda müdahale etmesi
beklentisi oluştuğunda sınırlar zorlanmaya başlar.
Bu beklenti bazen hastadan değil,
bazen de psikiyatristin kendisinden kaynaklanır.
Sınırlar Nerede Biter?
1️⃣ Klinik sorumluluğun başladığı yerde
Psikiyatristin sınırı:
- hastanın yaşamına eşlik eder,
- ama yaşamın tamamını kapsamaz.
Tedavi:
- belirli bir çerçevede,
- belirli hedeflerle,
- belirli süreklilikle
yürütülür.
Bu çerçevenin dışına çıkıldığında sınır ihlali başlar.
2️⃣ Etik ve hukuki alanın çizdiği yerde
Psikiyatride sınırlar:
- etik ilkelerle,
- meslek yasalarıyla,
- hukuki sorumluluklarla
belirlenir.
Bu sınırlar:
- esnetilebilen öneriler değil,
- mesleğin taşıyıcı kolonlarıdır.
3️⃣ Psikiyatristin kendi ruhsal alanında biter
Psikiyatrist:
- hastanın duygularına temas eder,
- ama kendi ruhsal alanını tamamen açmak zorunda değildir.
Kendi sınırlarını koruyamayan bir psikiyatrist:
- zamanla tükenir,
- karar verme yetisini zayıflatır,
- klinik işlevselliğini kaybeder.
Sınırlar Neden Koruyucudur?
Sınırlar:
- ilişkiyi soğuklaştırmaz,
- tedaviyi zayıflatmaz.
Aksine:
- güveni artırır,
- rol karmaşasını önler,
- tedaviyi sürdürülebilir kılar.
Sınır, mesafesizlik değil; yerli yerinde bir yakınlıktır.
Son Söz
Psikiyatristlikte sınırlar:
- katı çizgiler değil,
- bilinçli çerçevelerdir.
Bu çerçeveler:
- hastayı korur,
- psikiyatristi korur,
- tedavi ilişkisini ayakta tutar.
Psikiyatristlik, sınırları yok sayarak değil;
sınırları bilerek yapılan bir meslektir.