Metabolik Sendrom: Yan Etkiler İçin İlaçları Keselim mi?

Psikiyatrik ilaçlar, doğru kullanıldıklarında yaşam kurtarıcı olabilir.
Ancak bu ilaçlar, özellikle uzun süreli kullanıldıklarında bazı bedensel yan etkilere yol açabilirler.

Bu durum, hastalar ve yakınları için sık sorulan bir soruyu beraberinde getirir:
“Yan etkiler ortaya çıktıysa ilaçları kesmek gerekir mi?”

Kısa cevap: Hayır.
Uzun cevap ise dikkat gerektirir.

Psikiyatrik İlaçlar Neden Metabolik Sorunlara Yol Açabilir?

Antipsikotikler başta olmak üzere bazı psikiyatrik ilaçlar: 

  • kilo artışı,

  • kan yağlarında bozulma,

  • insülin direnci,

  • kan şekeri yükselmesi

gibi metabolik yan etkilere neden olabilir.

Bu yan etkiler kontrol altına alınmazsa:

  • diyabet,

  • kalp ve damar hastalıkları,

  • metabolik sendrom

gibi ciddi bedensel sorunlara zemin hazırlayabilir.

Özellikle şizofreni gibi psikotik hastalıklarda, toplum ortalamasına kıyasla beklenen yaşam süresinin daha kısa olduğu bilinmektedir. Bunun nedeni çoğu zaman sanıldığı gibi intihar değil; eşlik eden bedensel hastalıklardır.

Metabolik Sendrom Nedir?

Metabolik sendrom, tek bir hastalık değil; birlikte görülen bir riskler kümesidir. Bu tabloya şunlar dahildir:

  • Obezite

  • Yüksek tansiyon

  • Kan yağlarında bozulma

    • yüksek trigliserid

    • düşük HDL kolesterol

  • Bozulmuş şeker metabolizması

Bu durumlar birlikte bulunduğunda:

  • damar sertliği hızlanır,

  • kalp krizi ve inme riski artar.

Bu Yan Etkiler Ortaya Çıkınca İlaçlar Kesilmeli mi?

Hayır.

Şizofreni ve benzeri psikotik hastalıklarda ilaç tedavisi:

  • olmazsa olmazdır

  • tedavinin temelini oluşturur

Yan etkiler nedeniyle ilaçları kendi kendine kesmek:

  • hastalığın alevlenmesine,

  • ağır psikiyatrik sonuçlara
    yol açabilir.

Doğru yaklaşım, ilacı kesmek değil; yan etkiyi yönetmektir.

Doğru Yaklaşım Nedir?

Psikiyatrik tedavi sürerken şu önlemler mutlaka alınmalıdır:

  • Düzenli kilo takibi

  • Kan şekeri ölçümleri

  • Kan yağları (lipid profili) kontrolleri

  • Tansiyon takibi

  • Gerekli aralıklarla kan testleri

Eğer değerlerde bozulma eğilimi varsa:

  • ilaç dozu yeniden düzenlenebilir,

  • farklı bir ilaca geçiş değerlendirilebilir,

  • eşlik eden dahili tedaviler planlanabilir.

Bu nedenle:

  • hasta kendini iyi hissetse bile,

  • psikiyatrik takip kesilmemelidir.

Psikiyatrik Tedavi Tek Başına Yeterli midir?

Hayır.

Psikiyatrik ilaç tedavisi sürerken:

  • düzenli dahiliye kontrolleri,

  • dengeli beslenme,

  • egzersiz programları

tedavinin ayrılmaz bir parçası olmalıdır.

Ayrıca:

  • sigara

  • alkol

kullanımı, metabolik risklerin tamamını artırır ve mutlaka ele alınmalıdır.

Sonuç

Psikiyatrik ilaçlar:

  • hem gerekli,

  • hem de dikkatle izlenmesi gereken tedavilerdir.

Yan etkiler:

  • ilacı kesmenin değil,

  • düzenli izlemin ve iş birliğinin nedenidir.

Amaç:

  • ruhsal hastalığı kontrol altına alırken,

  • bedensel sağlığı da korumaktır.

Bu denge, ancak takip ve bütüncül yaklaşım ile sağlanabilir.

İlişkili Makaleler