Doktor çocuğuma dikkat eksikliği için ilaç yazdı, kullandırayım mı?
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), beyindeki dopamin ve noradrenalin gibi haberci kimyasalların yetersiz veya verimsiz çalışmasıyla ilişkilendirilen biyolojik temelli bir durumdur. Tedavide sıkça başvurulan metilfenidat türevi ilaçlar, bu kimyasalların iletimini düzenleyerek beynin odaklanma, hafıza ve konsantrasyon mekanizmalarının daha verimli çalışmasına yardımcı olur.
İlaç Seçenekleri ve Etkileri
Metilfenidat içerikli ilaçların hem kısa etkili hem de gün boyu süren uzun etkili formları mevcuttur. Bu ilaçlar merkezi sinir sistemi üzerinde düzenleyici bir etki oluşturarak zihinsel uyanıklığı artırır ve DEHB kaynaklı huzursuzluğu azaltarak hastada bir rahatlama sağlar. Bilimsel araştırmalar, bu tedavinin DEHB tanısı almış bireylerde şu alanlarda önemli yararlar sağladığını göstermektedir:
Konsantrasyon ve odaklanma becerisinde artış.
Dikkat süresinin uzaması.
Dürtüsellik ve aşırı hareketliliğin (hiperaktivite) kontrol altına alınması.
Sabırlı olma becerisinde iyileşme.
Yazılı ifade ve el yazısı kalitesinde (özellikle çocuklarda) artış.
Yan Etkiler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yıllardır güvenle kullanılan bu ilaçların en sık bildirilen yan etkileri sinirlilik, uykusuzluk ve iştah azalmasıdır. İştah kaybı genellikle geçicidir; uyku ve sinirlilik sorunları ise genellikle doz ayarlanması veya dozun verilme saatinin değiştirilmesiyle kontrol altına alınabilir.
Ancak son yıllarda, herhangi bir tıbbi gereklilik olmaksızın sadece “akademik başarıyı artırma” amacıyla bu ilaçlara yönelik bir talep oluşmuştur. Hekimler, klinik tanı kriterlerini karşılamayan vakalara reçete yazmama konusunda son derece hassastır. Çünkü tıbbi ihtiyaç olmaksızın kullanımı, çocuklarda öfke nöbetlerine ve farklı davranış problemlerine yol açabilmektedir.
Ebeveynlere Öneriler
Eğer çocuğunuzda dikkat dağınıklığı gözlemliyorsanız, bu durum okul başarısını ve sosyal hayatını etkiliyorsa ve uzman bir hekim yapılan değerlendirmeler sonucunda bu tedaviyi önerdiyse, hekiminizin tavsiyesine güvenmeniz önemlidir. Tedavi sürecinde şu adımları izlemek faydalı olacaktır:
Ön Kontrol: Tedaviye başlamadan önce bir kalp grafisi (EKG) çektirilerek genel değerlendirme yapılmalıdır.
Düzenli Takip: Her muayenede çocuğun boy ve kilo gelişimi kaydedilmelidir.
İlaç Tatilleri: Çoğu hekim, çocuğun gelişimini izlemek ve vücudu dinlendirmek adına hafta sonları veya yaz tatillerinde “ilaç tatili” önerebilir.
Tedavi süreci mutlaka uzman bir hekimin denetiminde, önerilen doz ve zamanlamaya tam uyularak sürdürülmelidir.