|
Prof.Dr. Oğuz E. Berksun'un Aralık 2008'de www.ilkhaberci.net sitesinde Nursen Turan ile şizofreni üzerine yaptığı söyleşi.
Gün geçmiyor ki; gazetelerin 3. sayfalarında, televizyon ekranlarında yer alan haberlerde, yaşanan her trajedinin sanığı, bir Şizofren hastasının marifetiymiş gibi lanse edilmesin. Bu hastalık günlük yaşantımızın en ufak tartışmalarında karşı tarafı susturma ve aşağılama kelimesidir de aynı zamanda. Araştırmadan, doğru bilgiye sahip olmadan kesin yargılarla yapılan bu suçlamalar ruhsal hastalıkları olan birçok kişiyi damgalıyor, toplumsal yaşamın dışına itiyor. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve Türkiye Sosyal Psikiyatri Derneği Başkanı Prof. Dr. Oğuz E. Berksun, ruhsal hastalık yaşayanlar ve özellikle şizofreni hastaları hakkında sorumsuz yayınlar yapılmasının yanlış olduğunu belirterek, “Bu durum hastaların ve hasta yakınlarının toplum dışına itilmesine ve yaşanan her olumsuzluğun altında bu hastaların yer aldığı algısının oluşmasına neden olmaktadır” dedi. Prof Dr. Berksun’un Şizofreni hastalığına ilişkin sorularımıza verdiği yanıtlar şöyle: -Şizofreni hastalığı nedir? Şizofreni; düşünce, duygu ve davranış alanında ileri derecede bozuklukların görüldüğü, gerçeği değerlendirmenin bozulduğu, psikotik hastalıklar içerisinde yer alan ağır bir ruhsal hastalıktır. Kişinin iç dünyası ile dış dünyasını, hayal ve gerçeği birbirinden ayırt edemediği bozukluk olarak da bilinir. -Hastalığın nedenleri nelerdir? Bilinen tek bir nedeni yoktur. Fakat kalıtım, çevresel faktörler ve beyin kimyasındaki ve yapısındaki birtakım değişiklikler, hastalığın nedenleri olarak gösterilmektedir. -Belirtileri nelerdir? Var olmayan sesler duyma (işitsel halusinasyon), görüntüler görme (görsel halusinasyon), dış dünya ile bağlantısını kesip içe kapanma, saçma sapan konuşma, giyim kuşamına özen göstermeme, kendi kendine gülme, konuşma, şüphecilik, dikkatini toparlamada güçlük çekme, garip davranışlar, uzun süre sessiz kalma ya da aynı hareketi tekrarlama, jest ve mimiklerinde azalma veya uygunsuzluk, olaylara uygun tepkiler verememe, toplumsal ve mesleki işlevlerde bozulma, akıcı konuşamama, konudan konuya atlama, gereksiz ayrıntılara inme, karşısındakinin sözlerini tekrarlama, doğa üstü güçlere sahip olduğunu düşünme, düşüncelerinin uzaktan diğer insanlar tarafından okunduğunu, düşüncelerinin kafasının içinden alınıp, çalındığını gibi düşüncelere kapılma. Bu belirtilerin hepsinin bir arada olması gerekmez. Şizofreni ve benzeri psikotik dediğimiz ağır ruhsal rahatsızlıklarda hasta gerçeklerden giderek uzaklaşır. Kendine özgü bir dünyada yaşamaya başlar. -Tanı nasıl konulur? Tanı uzman psikiyatrist tarafından görüşme ve ailenin verdiği bilgilere dayanılarak konulur. Yukarıda sayılan belirtilerin en az 6 ay devam ediyor olması gerekmektedir. -Hasta ve çevresi neler yapmalıdır? Hasta yan etkilerinden dolayı ilaç tedavisini reddedebilir, ilaçlarını aksatarak kullanabilir. Bu durumda aile hastanın tedavisi ile yakından ilgilenmeli, düzenli olarak kontrollerini yaptırmalı, tedavinin düzenli yapılmasına önem vermelidir. Çünkü her hastalıkta olduğu gibi şizofrenide de tedavinin gecikmesi hastalığın seyrini olumsuz etkiler. Tedavi genellikle ömür boyu sürer. İlaç dozları hastalık düzelme gösterdikçe azaltılabilir. -Tedavi yöntemleri nelerdir? İlaç tedavisi bu hastalıkta esastır. Psikozlarda görülen exitasyon (aşırı hareketlilik, durdurulamaz hareketlilik hali) durumlarında tespit ve zorla ilaç kullanımı söz konusu olabilir. Ayrıca psikososyal tedavi ve aile tedavileri de uygulanabilir. İntihar riskinin bulunduğu, aşırı ve amaçsız hareketlenme durumlarında hastaneye yatırma gerekli ve zorunlu olabilir. |
