Sosyal fobi veya sosyal anksiyete bozukluğu topluluk içindeyken veya performans gerektiren durumlarda başkaları tarafından gözlendiği, değerlendirildiğine dair hissiyatla birlikte insanın küçük düşeceği korkusu ve buna parelel olarak çok yoğun anksiyete yaşaması ile karakterize bir bozukluktur.
Topluluk içindeyken tüm dikkatlerin üzerinde olduğunu hissetme, eleştirilme, küçük düşme, rezil olma korkuları o kadar yoğun olarak ortaya çıkar ki kişi bulunduğu yerde uzun süre kalamaz. Oradan veya o durumdan bir an önce kurtulmak ister. Bu sıkıntı ve korkuyu yaşamamak için performans gerektiren ve topluluk içine girmesi gereken durumlardan kaçınır. Yaşanan anksiyete son derece yoğundur ve anksiyetenin tüm bedensel belirtileri tabloya eşlik edebilir. Terleme, nefes darlığı, kızarma, dengesizlik, mide bulantısı titreme, çarpıntı, hasta için o anda yaşananları çekilmez kılar. Bedensel belirtilerinin ve durumunun, zayıflığının başkaları tarafından farkedileceğine ve bu yüzden de küçük düşeceğine olan inanç zaten yaşanan korkuyu ikinci kez önü alınamaz bir hale getirir. Bu durumu hastalar “bulunduğum yerden kaçmak istiyorum, çok yoğun korku ve utanç yaşıyorum o anda” şeklinde tanımlarlar. Franz Kafka bir keresinde kendi sosyal anksiyetesini şöyle tanımlamıştır: “Bir de tanımadığım bir yerde tanımadığım insanların içinde olayım… bulunduğum oda göğsüme basar da basar. Tüm kişiliğim sinirime dokunur herşey ama herşey beni umutsuzluğa sürükler.”
Sosyal fobik olan insanların korktukları durumlar yukarda da değinildiği gibi iki ana gruba ayrılabilir. Bunlardan ilki sosyal etkileşim gerektiren durumlar, ikincisi ise sosyal performans gerektiren durumlardır. Sosyal etkileşim gerektiren durumlar örneğin partiler, toplantılar, buluşmalar/çıkmalar, yabancılarla toplantılar, göz kontağı gerektiren durumlar, otorite konumunda olan insanlarla konuşma, hakkını/isteklerini savunmayı gerektiren durumlar (assertive olmanın gerektiği durumlar) olarak sıralanabilir. Sosyal performans gerektiren durumlara bir topluluk önünde konuşma, konferans verme, topluluk içinde veya önünde yemek yeme, topluluk önünde yazı yazma, bir enstrüman çalma, spor yapma, genel tuvaletlerde başkalarının olduğu bir anda ihtiyacını giderme örnek olarak verilebilir. Sosyal fobik insanlar bu sıkıntıları ve korkuları yaşarlar ancak sıkıntı duydukları ve korktukları şeylerin saçma olduğunu da ifade ederler. Nedenleri saçma gelse de yoğun anksiyete kontrol altına alınamaz ve insanın günlük yaşamını ve işlevlerini etkilemeye başlar. Kaçınma davranışı nedeniyle yapmaları gereken pek çok işi yapamaz hale gelirler. Topluluk içinde olmayı gerektiren durumlardan ve görevlerden kaçarlar bu sebeple akademik veya iş kariyerleri etkilenmeye başlar. Başarılı olamazlar, terfi alamazlar. Bir kısım vakada sosyal fobi, tüm sosyal faaliyetlere yaygınlık gösterir (yaygın tip-generalized type) bir kısım vakada belli sosyal faaliyetler ve durumlarla sınırlı kalabilir (discrete type).
