PsikiyatriNet

Topluluk içindeyken tüm dikkatlerin üzerinde olduğunu hissetme, eleştirilme, küçük düşme, rezil olma korkuları o kadar yoğun olarak ortaya çıkar ki kişi bulunduğu yerde uzun süre kalamaz. Oradan veya o durumdan bir an önce kurtulmak ister. Bu sıkıntı ve korkuyu yaşamamak için performans gerektiren ve topluluk içine girmesi gereken durumlardan kaçınır. Yaşanan anksiyete son derece yoğundur ve anksiyetenin tüm bedensel belirtileri tabloya eşlik edebilir. Terleme, nefes darlığı, kızarma, dengesizlik, mide bulantısı titreme, çarpıntı, hasta için o anda yaşananları çekilmez kılar. Bedensel belirtilerinin ve durumunun, zayıflığının başkaları tarafından farkedileceğine ve bu yüzden de küçük düşeceğine olan inanç zaten yaşanan korkuyu ikinci kez önü alınamaz bir hale getirir. Bu durumu hastalar : bulunduğum yerden kaçmak istiyorum, çok yoğun korku ve utanç yaşıyorum o anda şeklinde tanımlarlar.

Franz Kafka bir keresinde kendi sosyal anksiyetesini şöyle tanımlamıştır: Bir de tanımadığım bir yerde tanımadığım insanların içinde olayım bulunduğum oda göğsüme basar da basar. Tüm kişiliğim sinirime dokunur herşey ama herşey beni umutsuzluğa sürükler. Sosyal fobik olan insanların korktukları durumlar yukarda da değinildiği gibi iki ana gruba ayrılabilir. Bunlardan ilki sosyal etkileşim gerektiren durumlar, ikincisi ise sosyal performans gerektiren durumlardır. Sosyal etkileşim gerektiren durumlar örneğin partiler, toplantılar, buluşmalar/çıkmalar, yabancılarla toplantılar, göz kontağı gerektiren durumlar, otorite konumunda olan insanlarla konuşma, hakkını/isteklerini savunmayı gerektiren durumlar (assertive olmanın gerektiği durumlar) olarak sıralanabilir. Sosyal performans gerektiren durumlara bir topluluk önünde konuşma, konferans verme, topluluk içinde veya önünde yemek yeme, topluluk önünde yazı yazma, bir enstrüman çalma, spor yapma, genel tuvaletlerde başkalarının olduğu bir anda ihtiyacını giderme örnek olarak verilebilir.

Sosyal fobik insanlar bu sıkıntıları ve korkuları yaşarlar ancak sıkıntı duydukları ve korktukları şeylerin saçma olduğunu da ifade ederler. Nedenleri saçma gelse de yoğun anksiyete kontrol altına alınamaz ve insanın günlük yaşamını ve işlevlerini etkilemeye başlar. Kaçınma davranışı nedeniyle yapmaları gereken pek çok işi yapamaz hale gelirler. Topluluk içinde olmayı gerektiren durumlardan ve görevlerden kaçarlar bu sebeple akademik veya iş kariyerleri etkilenmeye başlar. Başarılı olamazlar, terfi alamazlar. Bir kısım vakada sosyal fobi, tüm sosyal faaliyetlere yaygınlık gösterir (yaygın tip-generalized type) bir kısım vakada belli sosyal faaliyetler ve durumlarla sınırlı kalabilir (discrete type).

Sosyal fobinin DSM-IV tanı ölçütleri aşağıda Tablo-18 da verilmiştir. Tablo-18 Sosyal fobi için DSM-IV tanı ölçütleri :

A. Tanımadık insanlarla karşılaştığı ya da başkalarının gözünün üzerinde olabileceği, bir yada birden fazla toplumsal ya da bir eylemi gerçekleştirdiği durumdan belirgin ve sürekli bir korku duyma. Kişi küçük duruma düşeceği ya da utanç duyacağı bir biçimde davranacağından korkar (ya da anksiyete belirtileri gösterir).

B. Korkulan toplumsal durumla karşılaşma hemen her zaman anksiyete doğurur, bu da duruma bağlı ya da durumsal olarak yatkınlık gösterilen bir panik atağı biçimini alabilir.

C. Kişi, korkusunun aşırı ya da anlamsız olduğunu bilir,

D. Korkulan toplumsal durumdan ya da toplumsal bir eylemin gerçekleştirildiği durumlardan kaçınılır yada yoğun anksiyete ya da sıkıntıyla bunlara katlanılır.

E. Kaçınma, anksiyöz beklenti ya da korkulan toplumsal ya da bir eylemin gerçekleştirildiği durumlarda sıkıntı duyma, kişinin olağan günlük işlerini, mesleki (ya da eğitimle ilgili) işlevselliğini, toplumsal etkinliklerini ya da ilişkilerini bozar ya da fobi olacağına ilişkin belirgin bir sıkıntı vardır.

F. 18 yaşının altındaki kişilerde süresi en az 6 aydır.

G. Korku ya da kaçınma bir maddenin (örn. kötüye kullanılabilen bir ilaç, tedavi için kullanılan bir ilaç) ya da genel bir tıbbi durumun doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir ve başka bir psikiyatrik bozuklukla daha iyi açıklanamaz (örn. agorafobi ile birlikte ya da olmadan panik bozukluğu, ayrılma anksiyetesi bozukluğu, vücut dismorfik bozukluğu, yaygın bir gelişimsel bozukluk ya da şizoid kişilik bozukluğu).

H. Genel bir tıbbi durum ya da başka bir mental bozukluk varsa bile A tanı ölçütünde sözü edilen korku bununla ilişkisizdir, (örn. korku, kekemelik, Parkinson hastalığındaki titreme ya da anoreksiya nervoza ya da bulimia nervozadaki yemek yeme davranışı ile ilişkili değildir.Varsa belirtiniz Yaygın tip (korkular çoğu toplumsal durumu kapsıyorsa)