Dirençli, patolojik anksiyete kavramı, psikiyatrinin, ayrı bir tıbbi dal  olarak kabul edildiği, bir başka deyişle kendini ispatladığı 19. yüzyıldan bu yana önemli bir kavramdır. Buna karşın Amerikan Psikiyatri Birliği, 1980 yılında yayınladığı DSM’nin üçüncü basımına kadar, Yaygın Anksiyete Bozukluğu’nu ayrı bir tanı olarak tanıtmamıştır. Dünya Sağlık Örgütü ise Yaygın Anksiyete Bozukluğu’na 1990 yılında, ICD’nin ancak onuncu basımında ayrı bir tanı olarak yer vermiştir.

 

Daha önce Yaygın Anksiyete Bozukluğu, tanısal sınıflamalar içerisinde anksiyete nevrozunun iki ana bileşeninden biri olarak (diğeri panik bozukluk) yer almıştır. Bu iki bozukluğun ayrı antiteler olarak tanınmasından sonra bile özellikle DSM-III de Yaygın Anksiyete Bozukluğu   klinik anlamlılığı olmayan rezidüel bir tanı olarak değerlendirilmiştir. DSM-III esas alınarak yapılan çalışmaların çoğunda komorbid durumlar dışında kendi başına çok nadir bulunduğuna ilişkin elde edilen sonuçlar, mizaç bozuklukları ile birlikteliği özellikle major depresyonla ilişkisi, Yaygın Anksiyete Bozukluğu’nun bağımsız bir bozukluktan ziyade, major depresyon’un prodromal veya tortu (rezidüel) belirtisi ya da bu bozukluğun şiddetinin bir göstergesi olduğu yorumlarını doğurmuştur.  DSM-III-R da zaman ölçütü 1 aydan 6 aya çıkarılmasına karşın, araştırmalarda yine de depresyonla komorbiditesinin yüksek bulunması bu görüşün sürmesine neden olmuştur.

Bazı araştırmacılar Yaygın Anksiyete Bozukluğu’nun kendi başına bir bozukluktan ziyade diğer anksiyete ve mizaç bozukluklarına insanı yatkın kılan uç (extreme) bir kişilik özelliği olduğunu, bazıları ise bu bozukluğun kişilik bozuklukları içinde ele alınması gerektiğini iddia ederler. Geçerliliğinin  (discriminant validity) ve güvenilirliğinin düşük olması nedeniyle DSM-IV’ün hazırlanma aşamalarında bu tanı ile ilgili epey bir tartışma yaşanmıştır.

Bugün, Yaygın Anksiyete Bozukluğu’nun ayrı bir antite olmayabileceğine işaret eden bulgulara ve görüşlere rağmen Yaygın Anksiyete Bozukluğu ayrı bir antite olarak DSM-IV de ve ICD-10’da yerini korumaktadır. Bunun bazı sebepleri vardır. Bu bozukluğun kendine has belirtilerinin bulunması ve diğer anksiyete bozukluklarının da depresyonla komorbid oluşta aşağı kalır yanlarının olmayışı, yordayıcılarının depresyonunkilerden farklı oluşu belki de bu sebeplerden en önemlileridir.

Son on yıldır bu bozukluğun nosolojik durumuna, klinik anlamı ve halk sağlığı açısından önemine yönelen ve giderek artan bir ilgi vardır.  Bu ilgi artışı, birinci basamakta oldukça sık rastlanan bir bozukluk olmasından kaynaklanmaktadır. Hem sıklığı hem de fizik belirtilerinin belli-belirsiz yakınmalar şeklinde kliniğe yansımasından kaynaklanan tanı güçlükleri nedeniyle birinci basamakta çalışan hekimlerin iş yükünü belirgin olarak artırmaktadır. Tanı koymadaki bu güçlük gereksiz tetkiklerin yapılmasına ve zaman kaybına yol açmaktadır. 
Yaygın Anksiyete Bozukluğu Kliniği: Yaygın Anksiyete Bozukluğu  hem fizik hem de ruhsal belirtilerle karakterizedir. (Olgu 1-2) Ruhsal belirtiler, çoğu zaman klinik tabloya hakim olan belirtilerdir. Kaygılı beklenti (antisipatuvar anksiyete), tekrar eden ve endişe verici düşünceler, irritabilite, konsantrasyonda azalma ve huzursuzluk bu bozukluğun ruhsal belirtilerini oluşturur.  Fizik belirtilerin iki nedeni vardır. Birincisi kas gerginliği, ikincisi otonomik aşırı uyarılmışlık hali. Kas gerginliği tremora ve özellikle sırtta omuzlarda kas ağrılarına neden olur. Ayrıca gerginlik tipi başağrılarına yol açar. Otonom aşırı uyarılmışlık hali ise tüm sistemleri etkiler. Hızlı soluk alıp verme, tıkanma hissi,  kalp çarpıntısı sık rastlanan fizik belirtilerdir ve bu fizik belirtiler hastanın doktora gitmesine sebep olur. Dolayısıyla, hastalar psikiyatri yerine diğer branşlardan yardım ararlar. Klinik tablosu çok değişkenlik gösterdiğinden ve sıkça diğer medikal ve psikiyatrik hastalıklarla birarada oluşundan dolayı tanılaması zor olan bir bozukluktur. DSM-IV’de (tablo-6) psişik belirtilere (örneğin endişe ve kaygıya) daha fazla ağırlık verilmiş, bedensel ve otonomik (terleme, kas gerginliği gibi) belirtilere daha az vurgu yapılmıştır. Otonomik uyarılmışlık hali, distort bilişsel süreçler ve zayıf başa çıkma stratejileri bu bozukluğun üç ana ruhsal belirti kümesini oluşturmaktadır. Bir hastaya Yaygın Anksiyete Bozukluğu diyebilmek için endişe-kaygı halinin diğer belirtilerle birlikte en az 6 ay sürmesi ve hastanın yaşamını ve işlev düzeyini etkilemesi gerekmektedir. Bu hastalar yaşadıkları ruh halini çoğunlukla “Sürekli gergin, sinirli, kaygılı bir haldeyim. Niye olduğunu da anlamıyorum. Aklıma gelen herşey için kaygılanacak bir neden buluyorum” şeklinde ifade ederler. Sorulduğunda veya kendiliğinden “Kötü bir haber alacak gibi hissediyorum.” dile gelen sık yakınmalardan biridir. Bu hastalarda uyku bozukluğu, ishal, çarpıntı, hava açlığı, geğirme, karın ağırısı, baş ağırsı veya göğüs ağrısı, göğüste yanma hissi bedensel belirti profilini oluştururlar. Bu bedensel belirtilerin biri veya birkaçı çoğunlukla ruhsal belirtilere eşlik eder.

DSM-IV ölçütlerine göre Yaygın Anksiyete Bozukluğu’nun en önemli özelliği rahatsızlık yaratan, birçok olay ve aktivite ile ilgili, diğer bir deyişle yaygın (örn. iş, sağlık, okul) kontrol edilemez kaygıdır. DSM-IV’deki bu ölçütler günlük yaşam içinde hissettiğimiz normal kaygıdan patolojik olan kaygıyı ayırdetmek için düzenlenmiştir. Bu ayırdetme kaygı süreçleri ile ilgili birtakım özellikleri (örn. sıklık, algılanan kontrol edilebilirlik) olduğu kadar, kişinin yaşamı üzerine yaptığı etkinin boyutlarını da dikkate almaktadır. Yaygın Anksiyete Bozukluğu’ndaki kaygının en önemli özelliği kaygı odağının diğer anksiyete bozukluklarında olduğu gibi bir tek alanla (örn. topluluk içinde küçük düşme gibi) sınırlı kalmamasıdır. Bu dışlama ölçütü, Yaygın Anksiyete Bozukluğu için önemli bir ölçüttür.

Kategori: Yaygın Anksiyete

Muayene&Terapi

Psikiyatrist Prof.Dr. Oğuz Berksun
0312 446 45 60

Uzm.Psk. Seda Haran
0312 446 45 60

Harita İçin Tıklayınız

Muayenehaneye Nasıl Ulaşırsınız

1428418
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Tüm Zamanlar
514
3888
13269
560087
52714
89445
1428418

Your IP: 195.175.52.210
Server Time: 2014-04-17 09:51:00